Die onderhoud en rehabilitasie van boorgate

(Hierdie artikel het in die <http://www.republikein.com.na/> Republikein
verskyn. Dit word hier gepubliseer met die toestemming van die outeur)
Otto van Vuuren

NET soos enige ander stuk toerusting wat daagliks gebruik word, moet 'n
boorgat ook gereeld onderhou word om seker te maak dat dit in dieselfde, of
ten minste in 'n bruikbare toestand, bly. Wanneer nodig, kan en moet dit
"gediens" word om weer 'n beter lewering of kwaliteit te gee.

Hierdie "diens" word gedoen in die vorm van meganiese en/of chemiese
boorgat-rehabilitasie. Die drie hooffaktore wat bepaal hoe lank 'n boorgat
in 'n goeie toestand bly, is die aanvanklike boorgatontwerp en -konstruksie,
die waterkwaliteit (beide chemies en mikrobiologies) en die strategie
waarvolgens die boorgat bedryf word.

Verswakkende boorgat- effektiwiteit is die maatstaf wat gebruik word om te
bepaal of 'n boorgat gerehabiliteer moet word, en in meeste gevalle werk die
drie faktore saam om die doeltreffendheid te beïnvloed, maar dit is die
bedryfstrategie wat dikwels as sneller dien om die agteruitgang van die
boorgateffektiwiteit in werking te stel.

Baie kortliks en oorsigtelik kan ons die drie hooffaktore en van die
rehabilitasiemetodes wat gebruik word om die skade te beperk of om te keer,
soos volg opsom:

Aanvanklike boorgatontwerp en -konstruksie:

Ongelukkig is daar nie veel wat 'n mens kan doen as die boorgat
ondoeltreffend ontwerp en gekonstrueer is nie, en dikwels is 'n nuwe boorgat
die enigste lewensvatbare opsie. Die enigste aspek wat verander kan word, is
die intervalle waarop perforasies (openinge in die voering wat water in die
boorgat inlaat) voorkom.

Indien perforasies op verkeerde dieptes voorkom, is daar toerusting
beskikbaar om die voering addisioneel te perforeer nadat dit geïnstalleer
is. Die korrekte plasing van voering kan slegs geëvalueer word indien
akkurate rekords bestaan van die boorgatontwerp, en die werklike dieptes van
perforasies byvoorbeeld deur 'n kamera-inspeksie verkry word.

Waterkwaliteit:

Om enigsins bewus te wees van veranderinge in waterkwaliteit, moet gereeld
watermonsters geneem en ontleed word. Indien die grondwater se chemiese
kwaliteit verswak, kan dit in die algemeen slegs verbeter word indien die
verandering in kwaliteit die gevolg is van besoedeling deur dit wat die mens
doen.

Toename in nitrate is gewoonlik die gevolg van besoedeling vanuit veekrale
of rioolstelsels. Deur hierdie stelsels te verskuif of af te seël, sal die
chemiese kwaliteit mettertyd weer verbeter. Net so kan die toediening van
bemestingstowwe in akkerbou bydra om die waterkwaliteit te verswak. Deur die
bemesting aan te pas en beter te bestuur, sal die kwaliteit weer met tyd
verbeter.

Dikwels is die verswakking in kwaliteit ook seisoenaal van aard, en moet die
bron eenvoudig nie gebruik word ten tye van die voorkoms van swakker
kwaliteit water nie. Dit is belangrik om te besef dat daar geen vinnige
oplossing is om die kwaliteit te herstel nie, en hier geld die gesegde dat
voorkoming beter is as genesing beslis.

Indien die chemiese "bestanddele" van die water van so 'n aard is dat dit
neerslagvormend is en die fisiese toestande is gunstig, kan die porieë in
die formasie rondom die boorgat en die perforasies in die voering maklik en
vinnig verstop. Die presipitate wat vir die verstopping verantwoordelik is
kan, indien dit vroeg genoeg waargeneem word, deur chemiese behandeling met
soutsuur verwyder word.

Die suur word in die boorgat gegooi en deur van 'n suier gebruik te maak,
word die suur in die formasie inforseer. Die suur los die presipitaat op en
verwyder dus die bron van die verstopping, wat weer die vloei van grondwater
deur die formasie en die perforasies vergemaklik. Die oortollige suur word
eenvoudig uitgepomp. Indien die waterkwaliteit mikro- biologies verswak deur
besoedeling uit rioolstelsels (dit word gewoonlik bevestig deur die
teenwoordigheid van E. Colibakterieë) kan skokbehandeling met chloor die
gewenste uitwerking hê.

Dit bly egter 'n vereiste dat die bron van die besoedeling geïdentifiseer en
verwyder moet word, anders gaan die besoedeling weer voorkom. Dit is baie
belangrik om te onthou dat dit gevaarlik is om met suur en chloor te werk,
en dat dit 'n veiligheidsrisiko inhou. Kry daarom liewers 'n kenner om die
werk te doen.

Bedryfstrategie:

Die strategie hoe die boorgat bedryf word, is gewoonlik die oorsaak van
meeste van die probleme. Te hoë onttrekkingstempo's het gewoonlik tot gevolg
dat fyn materiaal in die akwifeer gemobiliseer word wat die openinge in
beide die formasie en gruispak rondom die boorgat kan verstop, en ook tot
gevolg het dat pompe beskadig raak en die boorgat begin opvul met die
materiaal.

Oordrewe aftrek van die watertafel deur óf te hoë onttrekkingstempo's óf te
lang pomp-ure dra by tot die presipitasie van chemiese stowwe, wat weer die
porieë verstop en 'n afname in boorgat-effektiwiteit tot gevolg het.
Suurbehandeling en die skoonmaak van die boorgat deur 'n stamperboor te
gebruik lewer baie goeie resultate - dié metode het homself deur en deur
bewys.

Pomptoetse op die boorgat en bepaling van die korrekte onttrekkingstempo's
en pomp-ure word ook aanbeveel. Om te weet wanneer om wat te doen in terme
van boorgatrehabilitasie, is dit noodsaaklik dat die boorgateienaar oor
genoegsame data beskik om die verskeie faktore te evalueer, en dan op die
beste rehabilitasie-opsie te besluit. Die belangrikste bly dus behoorlike
bestuur van die grondwaterbron en die boorgat.





Otto van Vuuren lewer geïntegreerde geohidrologiese en ander water-verwante
dienste onder die naam Dynamic Water Resources Management. Met 20 jaar
ondervinding in die grondwater sektor in Namibië, bied Dynamic Water
Resources Management aan kliënte die volgende dienste:

Grondwater ondersoeke en eksplorasie
* Identifisering van potensiële grondwater bronne vir ontwikkeling.
* Ontsluiting van grondwater bronne.
* Kwantifisering van grondwater reserwes.
* Boorgat rehabilitasie.
* Aanbevelings in terme van volhoubare grondwater ontwikkeling.

Grondwater besoedeling studies
* Identifisering van potensiële besoedelings bronne.
* Aanbevelings in terme van remediërende stappe.

Water bronne bestuur
* Evaluering van bestaande water bronne bestuurs praktyke.
* Aanbevelings vir geïntegreerde bestuurs praktyke, insluitend die rol van
sanitasie, in terme van volhoubare gebruik van water bronne.
* Evaluering van die rol van grondwater in die omgewing, spesifiek met
betrekking tot Omgewings Impak Studies.
* Ontwikkeling en saamstelling van water bronne bestuurstplanne.

Dynamic Water Resources Management strewe in alles om aan God die eer te
bring en bied aan alle kliënte 'n eerlike diens, waar die belang van
grondwater eerste gestel word in ooreenstemming met ons God-gegewe opdrag om
oor Sy skepping te heers.