Só soek jy water
Otto van Vuuren



(Hierdie artikel het in die <http://www.republikein.com.na/> Republikein
verskyn. Dit word hier gepubliseer met die toestemming van die outeur)
Otto van Vuuren

SOOS almal teen hierdie tyd weet, is grondwater daardie onsigbare komponent
van die hidrologiese siklus wat in die versadigde sone onder die
grondoppervlak voorkom. Om hierdie bron op te spoor en toegang daartoe te
verkry, is een of ander vorm van eksplorasie nodig, maar ek wil dit reg van
die begin af onomwonde stel dat daar geen onfeilbare metode is wat "water
wys" nie.

Sukses hang eerder af van die deeglikheid en eerlikheid waarmee alle
beskikbare inligting geëvalueer word. Om verskeie redes, waaronder
lojaliteit teenoor vriende of kennisse, onkunde en wantroue in die wetenskap
as gevolg van enkele slegte ervarings van wetenskaplike tegnieke, verkies
die oorgrote meerderheid van grondwaterverbruikers steeds om eksplorasie, of
dalk eerder die aanwys van boorgate, deur onprofessionele "waterwysers", of
stokkieswysers soos in die spreektaal genoem, te laat doen.

Ek gaan nie die meriete hiervan bespreek nie, maar eerder wys op die waarde
wat 'n professionele geohidroloog kan toevoeg tot die ontsluiting en bestuur
van grondwaterbronne deur 'n behoorlike tafelstudie en eksplorasieprogram.

'n Professionele geohidroloog is 'n persoon wat opleiding ontvang het op
verskeie vakgebiede, soos onder meer geologie, hidrologie, wiskunde, fisika
en chemie, en dan veral in terme van die verwantskap van hierdie vakgebiede
met grondwater, d.w.s. geohidrologie, geofisika en geochemie, met die
wiskundige aspekte veral ten opsigte van grondwater se vloeidinamika.

Die geohidroloog moet 'n professionele integriteit handhaaf, met etiese
verantwoordelikhede ten opsigte van eerlikheid in die evaluering van
grondwater ondersoeke en verwante probleme. Alle eksplorasieprogramme het
die primêre doel om boorgatstellings aan te wys, boorgate te sink en
daardeur die grondwaterbron toeganklik te maak en te ontwikkel tot
ekonomiese voordeel van die verbruiker.

Wie ook al die boorstellings aanwys en die bron gaan ontwikkel, moet die
volgende bepaal:

* Die potensiële grondwater beskikbaarheid en -kwaliteit, d.w.s. of daar
genoeg grondwater van voldoende kwaliteit gaan wees om in die behoefte te
voorsien, en die koste van ontwikkeling.

* Die hoeveelheid boorgate wat benodig gaan word om die grondwaterbron
optimaal te benut.

* Die plasing van die boorgate binne die akwifeer en in verhouding tot
mekaar.

* Die volume grondwater wat volhoubaar onttrek kan word.

* Die potensiële impak van die grondwater-onttrekking op die
grondwater-omgewing. Wanneer hierdie aspekte gedefinieer en gedoen is, moet
aanbevelings gedoen word rakende beskerming van die grondwaterbron. Dit mag
insluit om aktiwiteite te identifiseer wat 'n bedreiging vir die grondwater
is (bv. die plasing van krale of rioolstelsels) en ooronttrekking.

Die goue reël is dat dit makliker is om probleme wat die akwifeer sal
verswak te voorkom as om later die gevolge daarvan reg te stel. Vir die
meeste mense begin en eindig die hele eksplorasieproses ongelukkig by die
plasing van boorgate, en daar is weinig belangstelling om die ander aspekte
te definieer en antwoorde te kry.

Die geohidroloog is die persoon wat die kennis het om al hierdie los drade
bymekaar te bring en saam te vat om dit vir die verbruiker moontlik te maak
om die grondwaterbron optimaal te benut en reg te bestuur. In die verlede
het die geohidroloog potensiële ondersoekgebiede vanaf lugfoto's,
topografiese kaarte en satellietfoto's geïdentifiseer, en dan baie dae in
die veld deurgebring om die gebiede te kry, al die inligting te versamel, op
die grond te evalueer en dit dan met geologiese kennis en geofisiese
tegnieke te bevestig.

Baie tyd is dus spandeer om al die legstukke inmekaar te pas om die groter
prentjie te kan sien. Al hierdie aspekte van eksplorasie is vandag nog ewe
geldig en belangrik, maar met die tegnologiese ontwikkeling is dit net
soveel makliker en baie tyd word bespaar.

Dit is ongelukkig so dat van die geohidroloë in hierdie "tegnologiese
revolusie" die belangrikheid van deeglike veldevaluasie misken, en glo dat
hulle nie meer nodig het om behoorlike veldwerk te doen nie omdat baie van
die werk in die gerief van 'n lugverkoelde kantoor op die rekenaar gedoen
kan word.

Persoonlik het ek 'n hekel daaraan en diesulkes dra na my mening daartoe by
om wantroue in die aardwetenskap by die publiek te kweek. Met 'n deeglike
tafelstudie, waar al die beskikbare inligting geëvalueer word, tesame met
afstandswaarneming en die hulp van databasisse en rekenaars, kan die
geohidroloog wel vandag in die kantoor sit en teikengebiede baie akkuraat
identifiseer.

Hierdie inligting moet egter steeds op die grond bevestig en geëvalueer
word. Waarnemings van die natuurlike omgewing soos boomlyne, verandering in
plantegroei en topografie, asook dieregedrag, dra saam met geologiese en
geofisiese werk by om die geheel te verstaan. As hierdie inligting saam
gebruik word, verhoog dit die kanse op suksesvolle boorgate net soveel meer.

Die omgewing sal in 'n groot mate bepaal watter geofisiese tegnieke en
metodes suksesvol gebruik kan word om vir grondwater te eksploreer. Die mees
algemene metodes sluit in elektriese weerstand, elektromagneties en
magneties. Daar is geweldig baie faktore wat enige geofisiese opname kan
beïnvloed, soos die teenwoordigheid van hoëspanning kragdrade, heinings en
elektriese motors en dit kan veroorsaak dat die resultate nie die werklike
geologiese gedrag verteenwoordig nie.

Die oordeel van die geohidroloog is dus uiters belangrik om "feite van
fiksie te onderskei". Kom ons kyk kortliks na die basiese beginsels van
hierdie drie geofisiese eksplorasiemetodes. Met die elektriese
weerstandsmetode word elektriese stroom fisies in die grond gestuur, die
potensiaalverskil word gemeet en die weerstand van die geologiese omgewing
word bepaal.

Daar is twee tegnieke wat gebruik word, naamlik vertikale sonderings en
horisontale profiele. Sonderings word gebruik waar gesteentes horisontaal
gelaagd voorkom, en die diepte van lae met verskillende weerstande kan
bepaal word.

Met profiele word die gesteentes se weerstand horisontaal op dieselfde
diepte gemeet, en die tegniek is goed om vertikale of subvertikale kontakte
tussen verskillende gesteente tipes, asook verskuiwings en frakture op te
spoor. Hierdie metode is baie tydrowend, maar is seker die algemeenste in
grondwater-eksplorasie.

Die elektromagnetiese metode is 'n relatief vinnige metode om toe te pas, en
is gebaseer op die verhouding in die verval van primêre en sekondêre
magneetvelde, wat opgewek word deur elektriese stroom tussen ontvanger- en
sender spoele te stuur. In effek word die geleiding van die elektriese
stroom deur die gesteentes gemeet, en die metode is dus baie toepaslik om
verskuiwings en frakture op te spoor.

Dit word dikwels gebruik as "verkenningsmetode" wat die elektriese
weerstandsmetode voorafgaan. Met die magnetiese metode word die sterkte van
die magneetveld binne gesteentes gemeet. Die metode is ook relatief vinnig
om te doen en baie toepaslik om kontakte tussen (magnetiese) gesteentes op
te spoor, maar is ook goed om verskuiwings en frakture op te spoor waarbinne
bv. yster neergeslaan het.

In gesteentes wat makliker die vloei van grondwater deurlaat, is
yster-oksidasie baie algemeen, en maak dit dus die magnetiese metode baie
toepaslik in grondwater-eksplorasie. Evaluering van die geofisiese data,
saam met al die ander inligting, sal vir die geohidroloog 'n goeie idee gee
van die potensiaal om 'n suksesvolle boorgat te sink wat in die
waterbehoefte van die verbruiker sal kan voorsien.

Boonop sal hierdie geïntegreerde evaluering van al die beskikbare inligting
dit moontlik maak om potensiële gevare en probleme te identifiseer,
vroegtydig riglyne te gee hoe om dit te voorkom en sal dit dus die
verbruiker in staat stel om ingeligte besluite te neem ten opsigte van die
bestuur van die grondwater-bron.

Om dus net iemand te kry wat 'n "boorgat kan afsteek" is nie in die beste
belang van grondwater nie. Weliswaar is dit 'n groter finansiële uitgawe om
'n professionele persoon te kry wat insette kan lewer in al die aspekte van
die ontwikkeling van 'n grondwater-bron, maar die waarde wat daardeur
toegevoeg word, sal veel groter wees as die dollar-waarde wat gespaar word
deur van 'n nie-professionele persoon gebruik te maak.


Otto van Vuuren lewer geïntegreerde geohidrologiese en ander water-verwante
dienste onder die naam Dynamic Water Resources Management. Met 20 jaar
ondervinding in die grondwater sektor in Namibië, bied Dynamic Water
Resources Management aan kliënte die volgende dienste:

Grondwater ondersoeke en eksplorasie
* Identifisering van potensiële grondwater bronne vir ontwikkeling.
* Ontsluiting van grondwater bronne.
* Kwantifisering van grondwater reserwes.
* Boorgat rehabilitasie.
* Aanbevelings in terme van volhoubare grondwater ontwikkeling.

Grondwater besoedeling studies
* Identifisering van potensiële besoedelings bronne.
* Aanbevelings in terme van remediërende stappe.

Water bronne bestuur
* Evaluering van bestaande water bronne bestuurs praktyke.
* Aanbevelings vir geïntegreerde bestuurs praktyke, insluitend die rol van
sanitasie, in terme van volhoubare gebruik van water bronne.
* Evaluering van die rol van grondwater in die omgewing, spesifiek met
betrekking tot Omgewings Impak Studies.
* Ontwikkeling en saamstelling van water bronne bestuurstplanne.

Dynamic Water Resources Management strewe in alles om aan God die eer te
bring en bied aan alle kliënte 'n eerlike diens, waar die belang van
grondwater eerste gestel word in ooreenstemming met ons God-gegewe opdrag om
oor Sy skepping te heers.

Vir verdere inligting kontak Otto van Vuuren by grondwater@ gmail.com